کلینیک خواب

اختلالات خواب را جدی بگیرید

کلینیک خواب

بدون شک برای هر كسی اتفاق افتاده است كه پس از یك روز خسته كننده، زمانی که  به رختخواب می‌رود نتواند بخوابد یا آن كه پس از مدت زمان کم و بیش كوتاهی از خواب بیدار شود و دیگر به خواب نرود. صبح روز بعد با احساس خستگی از رختخواب بیرون می‌آید و تصور همه کارهایی كه در جریان روز باید انجام دهد وی را دچار اضطراب می‌کند. اگر بخت با وی یار باشد به ندرت با چنین وضعی مواجه می‌شود و هنگامی هم كه در پس تنیدگی‌های خاص، دچار بی‌خوابی شود همه چیز پس از گذشت تنیدگی موقت، به وضع عادی باز می‌گردد، اما این امكان نیز وجود دارد كه حتی یك اختلال ساده خواب، هفته‌ها، ماه‌ها یا سال‌ها پا بر جا بماند و از علل دیگر به غیر از عوامل تنیدگی‌زا یا تعارض‌های شخصی ناشی شود. بدین ترتیب می‌توان گفت كه اختلال‌های خواب متنوع و مختلف هستند و از علل متفاوتی ناشی می‌شوند.

كنترل دقیق خواب جزء مهمی از كار بالینی است، چرا كه اختلالات خواب غالباً از علائم زودرس بیماری روانی است و بعضی از اختلالات روانی با تغییرات مشخص در فیزیولوژی خواب همراه است.

به طور كل تعریف دقیق و جامعی از اختلالات خواب وجود ندارد، اما آن چه مسلّم است خوب خوابیدن به اندازه خوب خوردن و خوب هضم كردن برای سلامت جسمانی و روانی اهمیت دارد. در خلال خواب است كه ارگانیزم، انرژی خود را ترمیم می‌کند و سلول‌های عصبی احیا می‌شوند. خواب از ارگانیزم علیه خستگی مفرط و انقباضات عضلانی حمایت می‌کند. با این وجود، خواب فقط یك بخش عصبی- فیزیولوژیكی نیست. از لحاظ روانشناسی، تأثیر ترمیم كنندگی آن به اندازه‎ای است كه اشخاص تنیده و عصبی را با خوابانیدن درمان می‎كنند. همچنین در علت شناسی بیماری‎های عصبی- روانی كودك و بزرگسال در بیشتر مواقع با بی خوابی یا كم خوابی مواجه می‎شویم.

علائم عمده اختلالات خواب

نیاز افراد به خواب متغیر است: بسیاری از مردم پرخواب هستند و شب‌ها 9 تا 10 ساعت می‎خوابند، برخی نیز كم خوابند و 5 الی 6 ساعت خواب دارند، اما طول خواب همیشه نمی‌تواند با وجود داشتن یك اختلال خواب همراه باشد. گفته شده است كه افراد كم خواب احتمالاً دچار بیماری توأم هستند، اما این توضیح نامعلوم باقی مانده است.

چهار علامت عمده، مشخص كننده أكثر اختلالات خواب است: بی خوابی، پر‎خوابی، پاراسومینا ( نابهنجاری خواب) و آشفتگی برنامه خواب-بیداری، این علائم غالباً همپوشی دارند.

بی‌خوابی

" بی خوابی عبارتست از اشكال در شروع یا دوام خواب".

بی‌خوابی شایع‌ترین نوع شكایت از خواب است. ما نمی‌توانیم بی‌خوابی را به صورت مفید، بر‎حسب تعداد ساعت‌های خواب تعریف كنیم. برخی افراد هر شب بعد از كمتر از 6 ساعت خواب احساس می‌کنند كه كاملاً استراحت کرده‌اند، سایرین بعد از 9 ساعت خواب احساس می‌کنند كه استراحت كافی نکرده‌اند. شكایت از بی‌خوابی اشاره دارد به این كه فرد روز بعد احساس می‌کند كه خوب استراحت نكرده است. طبق این تعریف، تقریباً یك سوم تمام بزرگسالان گاهی دچار بی‌خوابی می‌شوند و نزدیك به یك دهم بی‌خوابی جدی یا مزمن دارند. أغلب كسانی كه بی‌خوابی جدی دارند به اختلال‌های جسمانی یا روانشناختی، مانند اختلال‌های اضطرابی یا افسردگی نیز مبتلا هستند. گاهی افراد به دلیل سر و صدا، نگرانی‌ها، سوء هاضمه، دمای آزارنده، استفاده از الكل یا كافئین و مسائل گوناگون دیگر مشكل خوابیدن دارند.

پر‎خوابی

«خواب آلودگی مفرط؛ با خواب شبانه طولانی، اشكال در حفظ حالت هشیاری در خلال روز، دوره‎های خواب ناخواسته در روز تظاهر می‎كند».

اصطلاح «خواب آلودگی» را باید برای بیمارانی به کار برد كه از میل دائم به خواب و استعداد قابل اثبات آشكار برای خواب ناگهانی در حال بیداری شكایت می‎كنند، دچار حملات خواب هستند، و قادر به بیدار ماندن نیستند. شكایت از پر‎خوابی به نسبت بی خوابی شیوع كمتری دارد. شایع ترین حالات به وجود آورنده خواب آلودگی مفرط، كه شدت آن‎ها برای ارزیابی و نوار‎نگاری در مراكز خاص اختلالات خواب كافی بوده است، عبارتند از آپنه خواب و ناركولپسی.

پر‎خوابی گذرا و موقعیتی عبارتست از اختلال الگوی طبیعی خواب-بیداری مشخص با دشواری در بیدار ماندن و میل به ماندن طولانی در رختخواب یا با استفاده از هر فرصت كوتاه برای رفتن به رختخواب به منظور چرت زدن. این تغییر به طور ناگهانی در واكنش به یك تغییر مهم و مشخص زندگی، تعارض یا فقدان پدید می‎آید.

پاراسومینا

نابهنجاری خواب یا همان پاراسومینا از طریق پدیدار شدن وقایع رفتاری یا فیزیولوژیكی نابهنجار در رابطه با خواب، مراحل تشخیص خواب یا فواصل خواب-بیداری، مشخص می‎شود.

پاراسومینا یك پدیده غیر عادی و ناخوشایند است كه ناگهان در ضمن خواب پدید آمده یا در آستانه بین خواب و بیداری روی می‎دهد. اكثر پاراسومیناها در مراحل 3 یا 4 خواب روی داده و لذا خواب به حساب آورده نمی‎شوند.

اختلال برنامه خواب-بیداری

آشفتگی برنامه خواب-بیداری به جا به جائی خواب از دوره شبانه روزی مطلوب مربوط است. علامت مشترك این اختلالات ناتوانی بیمار در به خواب رفتن در زمان دلخواه است، هر چند در سایر مواقع می‎توانند بخوابند. همچنین قادر به بیداری كامل در زمان دلخواه نبوده، اما در سایر مواقع می‎توانند كاملاً بیدار و هشیار باشند. این اختلالات دقیقاً بی‌خوابی یا خواب-آلودگی ایجاد نمی‌کند. عملاً شكایت اولیه بیمار از بی‌خوابی یا خواب آلودگی است و ناتوانی‌های فوق‌الذکر فقط با پرسش دقیق آشكار می‎گردد. آشفتگی برنامه خواب-بیداری را می‎توان عدم هماهنگی بین رفتارهای خواب و بیدار تلقی كرد. پرسش در زمینه‌ی سابقه خواب فرد می‌تواند در تشخیص گذاری مراجع مبتلا به اختلال خواب كمك كننده باشد.

اختلال كابوس

علامت اساسی اختلال كابوس، وقوع مكرر رؤیاهای ترسناك است كه منجر به بیداری از خواب می‎شود.فرد هنگام بیدار شدن كاملاً هشیار می‎شود. رؤیاهای ترسناك یا انقطاع در خواب به علت بیدار شدن موجب ناراحتی قابل ملاحظه فرد یا نارسایی در كاركرد اجتماعی یا شغلی می‎شود. این اختلال در صورتی تشخیص داده نمی‎شود كه كابوس‎ها منحصراً طی اختلال روانی دیگر روی دهد یا ناشی از اثرات فیزیولوژیكی مستقیم یك ماده ( ماده مخدر یا دارو) یا یك حالت طبی عمومی باشد. كابوس‎ها معمولاً همراه  با  بیدار شدن ناگهانی و ورود سریع به حالت هوشیاری کامل و احساس ترس شدید و اضطراب باقیمانده از کابوس دیده شده همراه است. میزان گزارش كابوس‎ها در زنان بیشتر از مردان است.

خواب گردی

علامت اساسی اختلال خواب گردی، دوره‎ای مكرر از رفتارهای حركتی پیچیده، از جمله برخاستن از بستر و راه رفتن است كه طی خواب شروع می‎شود. دوره‎های خواب گردی طی خواب با موج كوتاه شروع و لذا بیشتر اوقات طی ثلث اول شب پایدار می‎شوند. طی دوره‎ها؛ فرد دارای كاهش هشیاری و حساسیت چهره‎ای، فاقد احساس، چشم‎هایی خیره، و دارای بی تفاوتی نسبی برای مكالمه با دیگران یا بیدار شدن توسط آن‎هاست. اگر فرد طی دوره بیدار شود، یادآوری محدودی از وقایع دوره دارد. پس از دوره ممكن است در ابتدا دوره گذرایی از آشفتگی یا اشكال در جهت یابی وجود داشته باشد، اما بعد از آن بهبودی كامل كاركرد شناختی و رفتار مناسب وجود دارد. خواب گردی باید از نظر بالینی موجب ناراحتی یا آسیب قابل ملاحظه‎ای در كاركرد اجتماعی، شغلی یا دیگر زمینه‎های مهم شود.

معمولاً خواب گردی با چشم باز و هماهنگی نسبی دستگاه‎های حسی و حركتی صورت می‎گیرد كه در كودكان شایع تر از بزرگسالان و در پسران بیش از دختران دیده می‌شود. خواب گردی معمولاً در اوایل خواب و در وهله‎های سوم و چهارم مرحله خواب متعارف اتفاق می‎افتد و ارتباطی با رؤیا ندارد.

سندرم پای بی قرار

سندرم پای بی‌قرار نوعی اختلال خواب است که در آن، فرد مبتلا دچار احساس ناخوشایند در پاها می‌شود آن را به صورت احساس گزگز، مورمور، سوزش، درد و کشش توصیف می‌کند. این احساس ناخوشایند معمولاً دربخش نرم ساق پا اتفاق می‌افتد ولی می‌تواند در هر جای اندام تحتانی از مچ پا گرفته تا ران احساس شود. این احساس معمولاً وقتی رخ می‌دهد که بیمار دراز می‌کشد، یا برای مدت طولانی می‌نشیند. فردی که دچار این حالت می‌شود به ناچار پای خود را حرکت می‌دهد. حرکت پاها، راه رفتن، مالش یا ماساژ پاها و یا خم کردن زانوها به طور موقت تا حدی علائم را کاهش می‌دهد و عدم تحرک و استراحت، سبب تشدید علائم بیماری می‎شود. این بیماران معمولاً در به خواب رفتن دچار مشکل هستند و معمولاً بهترین خواب را در إنتهای شب و ساعات صبح تجربه می‎کنند. چون این افراد خواب کافی را تجربه نمی‌کنند ممکن است در طول روز خواب آلود باشند. گاهی سندرم پای بی قرار به همراه حرکات متناوب اندام‌ها حین خواب دیده می‌شود. این اشخاص به صورت بی‌اختیار، حرکات ناگهانی به اندام‎های خود در حین خواب می‎دهند. این حرکات به طور معمول هر 10 تا 60 ثانیه رخ می‎دهد. بعضی افراد صدها بار در طی شب اندام‎های خود را حرکت می‎دهند. این حرکات نه تنها باعث اختلال خواب این افراد می‎شود بلکه سبب اختلال خواب اطرافیان آن‎ها نیز می‎گردد.هر چند علل این بیماری شناخته شده نیست ولی نقش عوامل زیر ثابت شده است: در بعضی خانواده‎ها به صورت ارثی این حالت بیشتر دیده می‎شود.

متخصصین خواب اغلب معتقدند که بسیاری از اختلالات خواب را می‌توان با انجام دادن اقدامات روزانه پیشگیری کرد. با توجه به بهداشت خواب تغییر در سبک زندگی می‌تواند روشی آسان برای کمک به جلوگیری کردن از بی خوابی برای بعضی افراد شود. برخی پیشنهاد‌های بهداشت خواب بر این مبنی قرار دارد که به جای وارد کردن محدودیت‌هایی در فعالیت‌های‎مان که موجب تداخل با خواب می‌شود، به مغز اجازه داده شود تا کنترل طبیعی خود را برای خواب به دست آورد. آموزش دادن والدین درزمینه‎ی خواب کودکان‎شان باهدف پیشگیری مشکلات بعدی می‌تواند بهبود قابل ملاحظه‌ای را در زندگی بسیاری از خانواده‌ها موجب شود.

وقتی که ما نمی‌توانیم به خواب برویم یا این که به طور مکرر از خواب بیدار می‌شویم یا این که خواب آن مقدار انرژی و سرزندگی که ما نیاز داریم به ما برنمی‌گرداند، ما نیاز به کمک پیدا می‌کنیم. تعداد بسیار زیادی از مداخلات روانشناختی و بیولوژیکی طراحی و ارزیابی شده‌اند تا به مردم کمک نمایند بتوانند کیفیت خواب طبیعی خود را مجدداً پیدا کنند.

متخصصین و روانشناسان کلینیک روانشناسی مهرپندار از افراد توانا و پرتجربه می‌‎باشند. همكاران ما با تجارب، دانش و مهمتر از همه‎چیز تعهد و ایمان كاری خویش، تمامی تلاش خود را جهت رضایت و كسب موفقیت مراجعین خواهند نمود.

مقالات بیشتر روانشناسی



بازدید: 66
تاریخ:
نظر خود را به عنوان اولین دیدگاه بیان کنید.

نام: * کد امنیتی: *
دیدگاه شما: *


وب سایت:
ایمیل: پنهان باشد
تلگرام: پنهان باشد
موبایل: پنهان باشد
جنسیت: آقا خانم اعلام نمی‌کنم
رنگ‌بندی: بنفش قرمز آبی سبز طلایی
  • درج کدهای HTML ممنوع است.
  • از ارسال تکراری خودداری فرمایید.
  • بهتر است با حروف پارسی دیدگاه خود را تایپ کنید.
  • به منظور کنترل و مدیریت محتوا، در صورت اضطرار، حق ویرایش و یا حذف نظر برای مدیریت محفوظ است.